Jeden z najbardziej niezwykłych artefaktów związanych z historią polskiej monarchii wkrótce powróci do kraju. Jest to renesansowy pierścień należący do króla Zygmunta I Starego, który został zrabowany przez niemieckich żołnierzy podczas II wojny światowej. Obecnie ten bezcenny klejnot znajduje się w zbiorach Schmuckmuseum Pforzheim – muzeum biżuterii w niemieckim Pforzheim.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oficjalnie potwierdziło, że podejmuje działania restytucyjne mające na celu odzyskanie królewskiego pierścienia. Jak poinformował Piotr Jędrzejowski, rzecznik ministerstwa, w marcu 2023 r. do kierownictwa muzeum skierowano formalny wniosek o restytucję, a w październiku 2024 r. sprawę przekazano również do niemieckiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych za pośrednictwem polskiej ambasady w Berlinie. W 2026 r. osiągnięto porozumienie w sprawie zwrotu pierścienia.
Artefakt ten stanowi część legendarnej „skrzyni królewskiej” księżnej Izabeli Czartoryskiej — jednej z najważniejszych krajowych kolekcji zabytków historycznych. Po odzyskaniu pierścień zostanie przekazany do Muzeum Narodowego w Krakowie, zgodnie z postanowieniami umowy dotyczącej kolekcji Czartoryskich.
Historia samego klejnotu jest niezwykle fascynująca. Według badań prof. Ewy Letkiewicz pierścień prawdopodobnie pochodził z kolekcji królowej Bony Sforzy, która podobno przekazała go po swojej śmierci Zygmuntowi I. W 1791 roku został odnaleziony w królewskich grobowcach na Wawelu podczas eksploracji prowadzonej przez Tadeusza Czackiego. Następnie trafił do kolekcji Izabeli Czartoryskiej i został umieszczony w słynnej hebanowej skrzyni królewskiej, przechowywanej później w Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie.
Tuż przed wybuchem II wojny światowej najcenniejsze zabytki Polski ukryto w Sieniawie na Podkarpaciu. Jednak kryjówka została odkryta przez Niemców na podstawie donosu, a w nocy z 17 na 18 września 1939 r. bezcenne dzieła sztuki i królewskie relikwie zostały zrabowane. Wiele z nich do dziś nie odnaleziono.
Pierścień Zygmunta I Starego został wykonany w stylu renesansowym. Masywna złota obrączka zdobi się dużym diamentem o szlifie kwadratowym, osadzonym w oprawie typu milgrain. Jest to nie tylko wyjątkowy przykład dawnej sztuki jubilerskiej, ale przede wszystkim bezcenne świadectwo historii polskiej monarchii i dziedzictwa Rzeczypospolitej Polskiej.
Odzyskanie tego królewskiego klejnotu stanowi symboliczne zwycięstwo w długotrwałej walce o odzyskanie dzieł sztuki utraconych podczas II wojny światowej oraz ważny krok w kierunku przywrócenia narodowej pamięci historycznej.